حال و روز روزنامه‌نگاری در ایام کرونا

0 دیدگاه

 با توجه به حاکم شدن طولانی‌مدت کرونا در جهان و ایران، بخش‌های مختلف دچار تغییرات اساسی شدند از بیکار شدن بسیاری از افراد گرفته تا مجازی و دورکاری شدن بسیاری از مشاغل. فضای رسانه‌ای هم با متأثر شدن از این مسئله دچار تغییرات زیادی از جمله دورکاری کارکنان خود شده است. اما همین مسئله تا چه حد بر روی کیفیت کار اهالی رسانه تأثیرگذار بوده و تحریریه‌ها در این مدت با چه چالش و مشکلاتی روبرو بوده‌اند؟سردبیر روزنامه ایران با اشاره به اینکه روحیه فعالیت و پویایی در تحریریه بیشتر از خانه است، می گوید: رسانه ها بویژه رسانه های مکتوب باید حداقل در سیستم و ساختار خود به این بخش توجه جدی داشته باشند و فرایندی را برای روند و فرایند کاری بصورت آنلاین آماده سازی کنند که بتوانند همچون حضور فیزیکی، بحث و گفتگو در آن صورت گیرد.

جواد دلیری، سردبیر روزنامه ایران، با بیان اینکه کرونا بر روی کار رسانه ها همچون سایر ارکان زندگی تغییراتی گذاشته، به شفقنا رسانه می گوید: برای ما روزنامه نگارها و رسانه نگارها که همواره باید به تعهد و مسئولیت وفادار بمانیم و حس تداوم زندگی را روایت کنیم، کارمان با آمدن کرونا سخت تر از همیشه شد. چون هر رسانه ای با بودن خبرنگاران و اعضای تحریریه اش زنده و پویا است. با توجه به خطرات بسیار زیاد کرونا، از همان ابتدای شیوع، دغدغه اصلی مدیران روزنامه ایران فراهم آوردن امکان و زیرساخت های لازم برای حفظ سلامت همکاران با دورکاری و در عین حال خبررسانی مسئولانه و دقیق بود. درگذشته تنها خبرنگاران آزاد دورکاری می کردند ولی با شیوع این ویروس شیوه کار از راه دور برای رسانه های برخط و سنتی هم مورد آزمون قرار گرفت که این امر علاوه بر محدودیت ها، نتیجه پیشرفت فناوری است.

دلیری می گوید: در موسسه ایران قبل از هرچیز صحیح نمی‌دانستیم برای حفظ موجودیت نشریات مان و حفظ نظم کاری، افراد زیادی از جمله همکاران تحریریه، امور فنی و تدارکات، چاپ و توزیع را که هر روز با وسایل حمل و نقل عمومی به مؤسسه رفت و آمد می‌کنند، با کمترین فاصله در یک مکان نگه داریم؛ بنابراین از نیمه اسفند مطابق سیاست دورکاری عمل کردیم. خوشبختانه توانستیم کارنامه مورد قبولی را برجای بگذارد و حتی در روزهای تعطیلات نوروز هم که کمتر رسانه ای فعال بود ما همچنان حضور داشتیم.

در شیوه دورکاری تحریریه ها کمرنگ تر شده اند

دلیری در ادامه به پیامدهای منفی دورکاری در رسانه ها اشاره می کند و می گوید: در این شیوه از کار، تحریریه ها کمرنگ تر شده اند و برون‌سپاری بیشتر شده است. حتی شاهد این بودیم که شبکه های خبری بین المللی، خبرنگارانشان را در سراسر جهان با پروتکل های جدید مدیریت می کنند. به عبارتی خبرنگارانشان در خانه کاری خبری خود را انجام می دادند. البته این مسئله کمی عجیب است، چون اگر بنا باشد که خبرنگار کار میدانی نکند، نتیجه این می شود که روزنامه ها و رسانه ها تقریباً از اطلاعات رسمی پر می شوند و مطالب و تولیدات رسانه ای تنها در برخی رسانه ها ادامه می یابد.

دلیری با اشاره به اینکه اندیشه دورکاری در دهه ۱۹۷۰ برای نخستین بار از سوی «جک ام.نیلز»  مطرح شد. می گوید: پژوهش ها نشان می دهد که تغییرفرهنگ، مهمترین مانع دورکاری است. آنچه در خصوص دورکاری مهم است، میزان استقلال شغلی، نگرش مدیران و انعطاف پذیری در فرایند هاست. به همین دلیل به نظر می رسد ما در ایران و بخصوص در رسانه ها از فرهنگ دورکاری و میزان آشنایی با قواعد و فرایندهای آن دور بوده ایم. البته باید این نکته هم یادآوری شود که تجهیزات و برنامه های فنی و آموزشی لازم در این باره را نیز نداشتم یا در دسترس همه افراد قرار نگرفته است.

دلیری با اشاره به نقش دورکاری بر روی عملکرد رسانه ها و تحریریه ها می گوید: طبیعتا حضور در تحریریه و گفتگوی چهره به چهره خبرنگاران با دیگر اعضای تحریریه، دبیر و سردبیر و بحث و گفتگو درباره موضوعات مختلف به کیفیت محتوا و توجه همه جانبه به جوانب مختلف یک سوژه و موضوع کمک زیادی می کند. قطعاً در دورکاری این مساله کمتر وجود دارد یا معمولاً به دلیل گفتگوهای آنلاین و نوشتاری (چت وپیام) این بحث ها ناقص خواهد بود و همانند یک گفتگوی حضوری، جامع نخواهد شد.

او ادامه می دهد: همچنین ابزار و امکانات لازم برای خبرنگاران همانند آنچه در تحریریه برایشان فراهم است، شاید در منزل نباشد. امکاناتی چون تلفن، اینترنت پرسرعت، تجهیزات الکترونیکی مناسب و … که این مساله نیز در کیفیت کار خبرنگار تاثیرگذار خواهد بود. هرچند تلاش کردیم در روزنامه ایران، اینترنت و حتی برخی تجهیزات را برای خبرنگاران در منزل فراهم کنیم اما این مساله برای همه امکان پذیر نبود.

دورکاری به معنی کار ۲۴ ساعته نیست

سردبیر روزنامه ایران با تاکید بر اهمیت آگاهی درباره آداب دورکاری در رسانه ها می گوید: قطعاً دورکاری برای خود یک قواعدی دارد که به نظر می رسد ما در ایران آموزش لازم در این باره نداشته ایم و هنوز در ابتدای راه هستیم. بطور مثال، وقتی خبرنگاری در منزل دورکار است به این معنا نیست که او ۲۴ ساعته باید آنلاین باشد. طبیعتاً باید دبیر و سردبیر زمان فعالیت روزانه او را مشخص کنند و در محدوده آن از او کار بخواهند. به طور روشن تر دورکاری به معنی کار ۲۴ ساعته نیست. از سوی دیگر خبرنگار نیز باید متوجه باشد که نمی تواند قواعد کار حرفه ای را نادیده بگیرد. مثلاً نباید وقتی حادثه یا رویدادی رخ می دهد چون دورکار است از حوزه های خبری یا حضور در محل حادثه و رویداد پرهیز کند یا به زمان انتشار محتوا بی توجه باشد.

او می گوید: به عنوان مثال در این ایام شاهد حادثه آتش سوزی در مرکزسینا بودیم که خبرنگار ما به علت دورکاری در تحریریه حضور نداشت اما بلافاصه از منزل به محل حادثه رفت، گزارش و تصویر تهیه و برای روزنامه ارسال کرد. چنین شیوه ای برای خبرنگاران رسانه های آنلاین مسبوق به سابقه است و حتی اکثر خبرنگاران همین شیوه کاری آنان بوده اما در رسانه های مکتوب چنین شیوه در کمتر حوزه خبری انجام می گرفته است.

فرایند سوژه یابی در دوران دورکاری دچار نقص شده است

سردبیر روزنامه ایران براساس تجربیاتش در این چند ماه معتقد است که فرایند سوژه یابی در دوران دورکاری دچار نقص شده است، او می گوید: قبلاً خبرنگار با همکاری دبیر و سردبیر سوژه یابی می کردند ولی اکنون در ایام دورکاری به نظر می رسد هرکدام منتظر دیگریست که سوژه یابی کند. منظور من این است، سوژه هایی که معمولاً از بحث و گفتگو در تحریریه، انتخاب، تولید و منتشر می شوند در این ایام دچار نقص شدند. ضمن اینکه روحیه فعالیت و پویایی در تحریریه بیشتر از خانه است. به نظر می رسد رسانه ها بویژه رسانه های مکتوب باید حداقل در سیستم و ساختار خود به این بخش توجه جدی داشته باشند و فرایندی را برای روند و فرایند کاری بصورت آنلاین آماده سازی کنند که بتوانند همچون حضور فیزیکی، بحث و گفتگو در آن صورت گیرد.

او می گوید: کرونا در کنار همه تلخی ها برای ما فعالان رسانه ای درس های بسیاری به همراه داشت که مهم ترینش نیاز جدی مخاطبان به اطلاع رسانی دقیق است که نشان می دهد اگر جریان رسانی درست عمل کند، مردم همچنان تشنه رسانه ها هستند. اما تلنگر مهمی که در این بین همه با آن رو به رو شدیم تغییر ابزارهای رسانه ای و مدیاهاست؛ چه دوست داشته باشیم چه نه؛ این یک واقعیت است که جهان رسانه تغییر کرده و ابزارهای نوین وابسته به تکنولوژی به خصوص گوشی های هوشمند، جهان وب و فضاهای مجازی هستند که حالا حرف نخست را در دنیای رسانه می زنند و ما اگر می خواهیم در این فضا امروز و فردا حرفی برای گفتن داشته باشیم و نقش بازی کنیم؛ چاره ای نداریم جز اینکه خود را با شرایط امروز رسانه ها و خواسته های مخاطبان تطبیق دهیم.

منبع: شفقنا رسانه

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما محفوظ خواهد بود.